نمایش از 21 آبان 1391
پرینت

چرا انتخاب واژگان معادل فارسی، مهم است؟

متاسفانه در ترجمه ی فارسی متون ایمنی ، اکثرا مشاهده شده که دقت کافی در انتخاب معنی واژگان صورت نمی گیرد.

به عنوان مثال در متون فارسی واژه های Combustible، Flammable  و Ignitable هر سه "قابل اشتعال" معنی می شوند. در صورتی که این کلمات معنی دقیق و متفاوت خود را دارند.

 

از طرفی هر مترجمی واژه ی دلخواه خود را بر می گزیند که معمولا خوانندگان متون فارسی دچار سردرگمی می شوند.

در این مواقع خواننده یا باید اصل مقالات را پیدا کند و یا مکررا به پی نوشت ها مراجعه نماید.  (تازه اگر پی نوشتی موجود باشد!)

 

کدام واژه ها را بررسی می کنیم؟

قصد داریم در این مطلب و مطالب بعدی، واژه های زیر را به چالش بکشیم:

Flash point, Combustible, Flammable, Ignitable, Spark, Fire, LEL, UEL, Heat & Explosion

با ما همراه باشید تا واژه های اصیل فارسی و معادل های قوی برای این واژه ها انتخاب نماییم.

 

1)     Flash Point

معنی این واژه در منابع مختلف:

الف) کتاب مهندسی حریق[1]،  صفحه 308 ، معنی این واژه را "نقطه شعله زنی"  عنوان کرده است.

ب) سند HSE-325-01  از مستندات شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران، در  صفحه 6 خود، این واژه را "نقطه ی اشتعال" ترجمه کرده است.

در هر دو مورد از واژه های عربی "اشتعال" و "شعله" استفاده شده است.

اجازه بدهید تعریف NIOSH را از این واژه ذکر کنیم:

The temperature at which the liquid phase gives off enough vapor to flash when exposed to an external ignition source[2]

ترجمه این عبارت به شکل زیر می باشد:

"دمایی که در آن یک ماده (در فرم مایع) به مقدار کافی از خود بخار متصاعد می کند و وقتی این بخارات در معرض منبع خارجی جرقه  قرار می گیرد، Flash اتفاق افتد."

حال اگر موافق باشید واژه ی Flash  را ترجمه کنیم:

واژه Flash در زبان انگلیسی به معنای "ناگهانی"، و یا "شعله ور شدن ناگهانی" است.

حالتی را مانند انفجار در نظر بگیرید. اما  در انفجار، یک جسم جامد نیز می تواند منفجر شود (مثل دینامیت). ولی در تعریف واژه ی Flash point  با فرم مایع سر و کار داریم. پس ظاهرا آزاد سازی انرژی در مدت زمان کمی مد نظر است.

به نوعی می توان گفت "کمترین دمایی را که اگر یک مایع در برابر یک عامل خارجی مانند شعله و یا جرقه قرار گیرد، به شرط آنکه بتواند بخارات کافی برای یک آتش ناگهانی را فراهم آورد به  آن دما Flash point می گوییم."

برای روشن تر شدن بحث اجازه بدهید یک مثال بزنیم:

فرض کنید یک لیوان اتانول 70 درصد و یک لیوان روغن پارافین داریم. هر دو در دمای 10 درجه سانتیگراد  در یک اتاق قرار دارند.  و مقادیر Flash point  برای این دو ماده به شکل زیر است:

Flash point اتانول:  17 °C

Flash point  پارافین:   38 °C

تا زمانی که دما 10 درجه سانیگراد است، مولکولهای هر دو ماده نمی توانند از سطح مایع  جدا شود و تشکیل بخارات قابل اشتعال را بدهند. ولی به محض رسیدن دما  به 17 درجه سانتیگراد، اگر شعله کبریت را بالای سر ظرف اتانول ببریم ممکن است با یک آتش ناگهانی مواجه شویم ولی در همین دمای 17 درجه سانتیگراد اگر کبریت را بالای سر ظرف مایع پارافین ببریم قاعدتا اتفاقی نخواهد افتاد. چون هنوز دمای اتاق به 38 درجه سانتیگراد نرسیده است که بتواند باعث فرار مولکولهای پارافین از سطح آن شود.

 

چه واژه ای معادلی را پیشنهاد کرده ایم؟

با همه ی این تفاسیر ما واژه ی "نقطه ی افروزش" را معادل واژه ی Flash point به کار می بریم که هم واژه ای فارسی است و هم "عمل ناگهانی" را بهتر تداعی می کند.

 

استفاده عملی در ایمنی  بهداشت از نقطه ی افروزش:

فرض کنید در انباری 100 ماده شیمیایی  داریم و می خواهیم شرایط دمایی در این انبار بگونه ای  باشد که احتمال آتش سوزی را کم کنیم.

بدیهی است که شما می بایست MSDS این 100 ماده را در اختیار داشته باشید و با مراجعه به MSDS آنها کمترین نقطه ی افروزش (Flash Point) را بین این صد ماده پیدا کنید.  آنگاه می بایست دمای انبار شما از نقطه ی افروزش ماده ای که بین این صد ماده کمترین نقطه ی افروزش را دارد،  کمتر باشد.

البته کاهش دمای محیط تنها راه نیست. و ممکن است هزینه بالایی برای کارفرما داشته باشد. در قسمت های بعدی این مقاله با ما همراه باشید تا به شما بگوییم که چگونه از این واژه ها به صورت علمی و عملی استفاده کنید  و با صرف کمترین هزینه خطرات را در محیط کارتان کنترل کنید!

واژه ها مهمند! به آنها توجه بیشتری داشته باشیم!

حسن ختام این مطلب:

سوی موبدان نامه ای همچنین / پر افروزش و پوزش و آفرین . "فردوسی بزرگ"

چند واژه را در ایمنی به چالش بکشیم! قسمت دوم

[1]  - گل محمدی، رستم. مهندسی حریق، انتشارات فن آوران، ویرایش سوم. 1381

[2] - http://www.cdc.gov/niosh/npg/pgintrod.html

دیدگاه‌ها

 
+1 #10 حمزه احمدی 1392-04-30 07:00
جالب بود ممنون
 
 
+4 #9 رضا ابراهیم نژاد 1392-03-12 23:01
عالیه
 
 
+2 #8 admin 1392-03-08 14:37
به نقل از روح اله یگانه:

در ضمن در مثال اول نوشته اید اتانول 70 درصد و در ادامه بنزین را بررسی کرده اید. چرا؟

با تشکر از حسن توجهتان! تصحیح شد!
 
 
+1 #7 روح اله یگانه 1392-02-29 20:05
سلام
تفسیر جالبی بود. جدا از این مثال خاص من با اساس کار که مفهوم سازی در زبان فارسی می باشد موافقم. موفق باشید.
در ضمن در مثال اول نوشته اید اتانول 70 درصد و در ادامه بنزین را بررسی کرده اید. چرا؟
 
 
+1 #6 وحید پرسپولیسی 1391-10-24 13:20
آقا سایتتون حرف نداره.موفق و پیروز باشید
 
 
+6 #5 رنگچى 1391-10-21 09:52
بسيار عالى
 
 
+16 #4 بابك 1391-10-21 08:10
ممنون از توضيحاتتون. چندپيشداشتم كتاب ترجمه شده اي را مطالعه ميكردم.باور كنيد پس از مطالعه يك فصل از ادامه منصرف شدم يعني اينقدر شلم شوربا ترجمه شده بود و هيجي نفهميدم هيچي...
 
 
+3 #3 عسکری پور 1391-10-20 09:43
ممنون. تحلیل استنادی جالبی بود. موفق باشید
 
 
+5 #2 حنفی 1391-10-20 08:21
خیلی عالی وبسیار علمی و فنی بود .موفق باشید
 
 
+9 #1 مریم احمدی 1391-09-18 21:04
ممنون جالب بود.
 

براي نظر دادن بايد در سايت ورود كنيد. اگر حساب كاربري نداريد، از اينجا يك حساب كاربري براي خودتان در فرا ايمن بسازيد!

ورود به سایت

جستجو در سايت

ثبت نام در سايت

كد QR تماس با ما

اگر بر روي موبايل خود نرم افزار باركدخوان داريد، كد زير را اسكن كنيد و اطلاعات تماس ما را ذخيره نماييد.


حتما ببنید!

کاتالوگ محصولات و خدمات ما

فرا ایمن مجوز انتشار مطالبش را تنها با ذکر نام این شرکت (فرا ایمن) می دهد. نشر مطالب با ذکر نام شرکت مجاز است.